Putovanje do manastira je trajalo oko šest sati. Svaki podvig koji sam učinila da hodočastim u ovaj veliki manastirski kompleks, vredeo je . Kako priča naš vodič Gale, ovo se nekad smatralo da si već upola hadžija, kad ovde dođeš. Nakon ove posete smo se uputili u Sofiju, stecištu pravoslavnih svetinja. Poneli smo velike utiske sa Liturgije. Gde smo duhovno okrepljeni na Crkveno-slovenskom jeziku.
Pred velikim manastirskim vratima, oivičenim zidinama, već shvataš da dolaziš na mesto koje nije obično. Tu je tihi prag između svakodnevnice i nečeg uzvišenog. Kad uđeš u manastirski prostor, čuješ ujednačene oprezne korake koji savladavaju kaldrmu i kamen, sazdan sa okolnih stena. Vodiči na raznim jezicima objašnjavaju grupi sve pojedinosti ovog neiscrpnog blaga. Propisno odeveni po tipiku manastira, posetioci s poštovanjem obilaze objekte.
Rilski manastir je najveći i najpoznatiji pravoslavni manastir u Bugarskoj. Nalazi se na jugozapadu Bugarske na planini Rila,117 km južno od glavnog grada Sofije, u dubokoj dolini Rilske reke, na nadmorskoj visini od 1,147m.
Manastir je osnovan u 10. veku, a ime je dobio po slavnom bugarskom pustinjaku sv. Ivanu Rilskom. U vremenu turske okupacije manastir je služio kao zaštita bugarskog jezika i kulture. Za vreme bugarskog narodnog preporoda,zapaljen je 1833. ali je obnovljen od 1834. do 1862.godine uz pomoć Bugara iz cele države. Arhitekta Aleksej Rilst je započeo gradnju stambenih prostorija još 1816., a zvonik je dodan tornju Hrelja 1844. godine. Za to vreme Neofit Rilski je u manastiru osnovao školu.
Manastirski kompleks zauzima oko 8.800 m² u četvrtastom obliku koji čine građevine oko središnjeg dvorišta veličine od 3.200 m². Oko dvorišta nalaze se:
- Glavna crkva iz 1834.-35. godine arhitekta Pavela Ioanova. Crkva ima pet kupola, tri oltara i dve bočne kapele, od kojih jedna sadrži zlatom optočeni ikonostas, sa slavnim rezbarijama u drvetu. U crkvi se nalaze i mnoge vredne ikone naslikane od 14. do 19. veka. Freske su dovršene 1846. godine, a delo su mnogih slikara kao što su: Bansko, Samokov, Razlog, i braća Zahari Zograf i Dmitar Zograf
- Stambeni kompleks čini četvorospratna zgrada s 300 prostorija, četiri kapele, monaškom sobom, kuhinjom, donatorovom sobom i bibliotekom koja ima 250 rukopisa i preko 9.000 starih štampanih knjiga. Zbog visokih zidina i malih prozora izvana više sliči na utvrđenje, nego na stambeni kompleks.
- Manastirski muzej posjeduje slavni Rafailov krst (1802.) koji je izrezbario monah Rafail iz jednog komada drveta veličine 81 x 43 cm, i ukrasio sa 104 verska prizora i 650 malih figura koristeći samo povećalo kojim je palio drvo. Za to mu je bilo potrebno 12 godina, prilikom čega je izgubio vid.
- Paraklis posvećen srpskim svetiteljima nalazi se na trećem spratu istočnog konaka Rilskog manastira u Bugarskoj i posvećen je Svetom Savi i Svetom Simeonu, iznad Samokove kapije. Izgrađen je 1834–1835. godine, u vreme kada je manastir obnavljan.
- Živopis: Freske u paraklisu oslikali su 1848. godine majstori iz Samokova.Podignut je u dogovoru sa srpskim monasima sa Svete Gore, koji su zauzvrat učestvovali u osnivanju ili obnavljanju drugih svetinja, svedočeći o dubokim duhovnim vezama i poštovanju srpskih svetitelja u ovom manastiru.
Kao najvažnije delo bugarskog narodnog preporoda se najvažnijim bugarskim kulturnim, istorijskim i arhitektonskim spomenikom, te jednom od najvažnijih turističkih atrakcija u jugoistočnoj Evropi. Godine 1983. upisan je na UNESCO-vu svetsku baštinu. Njegova važnosti bila je u oblikovanju duhovnog i društvenog života u Bugarskoj, ali i kao primer „bugarske renesanse“ na prelazu iz 18. u 19. vek. Nalazi se i na poleđini bugarske novčanice od 1 leva iz 1999. godine.
Ljeta Gospodnjeg 2026.
20. septembra
Jasminka Nikolić ex Brdarević